Strona główna › Sąd Ostateczny

Sąd na ścianie za tobą i człowiek, który na nim klęczy

Każdy zwiedzający wchodzi do tej kaplicy przodem do ołtarza i wszystko w tym wnętrzu zachęca, by tak pozostać: sklepienie biegnie w tę stronę, opowieść zaczyna się od tego końca, tam stoi przewodnik. Największe pojedyncze malowidło w budynku jest za tobą i to ostatnia rzecz, którą Giotto chciał ci pokazać.

Zdanie zarządcy, słowo w słowo: „Na ścianie naprzeciw ołtarza znajduje się wspaniały Sąd Powszechny, wieńczący historię zbawienia ludzkości”. Tak nazywa go zarządca i ta strona zachowuje tę nazwę w cudzysłowie; po polsku mówi się zwykle o Sądzie Ostatecznym, dlatego ta strona znajduje się tam, gdzie się znajduje. Wypełnia ścianę wejściową, jest zakończeniem trzech pasów opowieści biegnących wokół wnętrza, a nisko, po stronie zbawionych, klęczy Enrico degli Scrovegni, ofiarowując model kaplicy, w której stoisz.
GdzieŚciana wejściowa, za tobą
Nazwa zarządcy„Sąd Powszechny”
Co wieńczyOpowieść na trzech pasach
Kto na nim jestEnrico degli Scrovegni, klęczący
Co trzymaModel tej kaplicy
Kiedy patrzećPrzez ostatnie dwie minuty

Dlaczego jest na tej ścianie

Wnętrze to sekwencja, a sekwencja potrzebuje zakończenia. Pasy narracyjne zaczynają się od strony ołtarza od rodziców Marii, biegną dookoła i w dół przez jej życie, życie Chrystusa i Pasję, by dotrzeć — chronologicznie i fizycznie — do ściany, przez którą wszedłeś. Zwiastowanie jest nad łukiem tęczowym na jednym końcu, koniec czasów na drugim. Wyjście z kaplicy oznacza ruch w stronę Sądu i nie ma w tym nic przypadkowego (cała kolejność czytania).

To także, w czysto praktycznym sensie, największa rzecz we wnętrzu, bo zajmuje całą zachodnią ścianę zamiast jednego pasa. Dlatego tak dobrze zostaje w pamięci, a tak słabo wypada podczas wizyt: ludzie widzą go przez jedenaście sekund przy wyjściu, przez ramię, kiedy ktoś przytrzymuje drzwi.

Człowiek w dolnym rogu

Nisko na ścianie, po stronie zbawionych, klęcząca postać unosi mały model budynku. Ten budynek to właśnie ten. Ten człowiek to Enrico degli Scrovegni, padewski lichwiarz, który zamówił kaplicę, został w niej pochowany i zmarł w 1336 roku, rok przed Giottem.

Warto dokładnie określić, czym ten wizerunek jest, a czym nie. To portret fundatora, całkowicie konwencjonalny zabieg: człowiek, który zapłacił, ofiarowuje swój budynek niebu i zostaje namalowany tam, gdzie zbawieni. Nie jest to dowód, że kaplicę zbudowano jako pokutę. Ta interpretacja — że Enrico zbudował ją, by odpokutować lichwę swojego ojca Reginalda, którego Dante umieścił w siódmym kręgu piekła — to tradycja, a historycy ją kwestionują. Malowidło pokazuje bogatego człowieka, który zamawia u najlepszego żyjącego malarza, a potem zajmuje miejsce na obrazie po właściwej stronie kompozycji (rodzina i obie interpretacje).

To najbardziej ludzka rzecz w całym budynku, właśnie dlatego, że jest tak bezwstydna. Wszystko inne we wnętrzu to historia zbawienia. Ten jeden róg to człowiek, który dba o to, by zostało zapisane, kto zapłacił — a jest na ścianie za tobą, dlatego tak wiele osób wychodzi, nie zobaczywszy go.

Jak naprawdę go zobaczyć w czasie, który masz

Wskazówka

Jeśli zwiedzasz z przewodnikiem, poproś go przed wejściem, żeby wskazał ci postać fundatora. Przewodnicy dokładnie wiedzą, gdzie jest; piętnaście minut to za mało na szukanie, a recenzenci czterech różnych ofert piszą, że to przewodnik sprawił, że czas w środku nie poszedł na marne.

Dlaczego po angielsku nazywa się go Last Judgment

Dwa języki, jeden temat. We włoskim używa się tu nazwy Giudizio Universale, a angielskie strony zarządcy oddają ją jako „Universal Judgement” (Sąd Powszechny), co jest dosłownym tłumaczeniem i określeniem, które cytuje ta strona. Anglojęzyczna historia sztuki mówi przeważnie Last Judgment, czyli Sąd Ostateczny. To ta sama ściana. Jeśli szukasz jednej nazwy, a znajdujesz drugą, nie trafiłeś na drugie malowidło.

Sprawdź terminy zwiedzania z przewodnikiem
Bezpłatne odwołanie do 24 godzin przed rozpoczęciem w przypadku większości wycieczek — zarezerwuj teraz, zdecyduj później.

Wokół niego: trzy pasy prowadzące do tej ściany, kim był Enrico degli Scrovegni i malarz.

Najczęściej zadawane pytania

Co znajduje się na ścianie wejściowej Kaplicy Scrovegnich?

Sąd, wypełniający całą ścianę naprzeciw ołtarza. Zarządca pisze: „Na ścianie naprzeciw ołtarza znajduje się wspaniały Sąd Powszechny, wieńczący historię zbawienia ludzkości”. To zakończenie opowieści biegnącej wokół wnętrza w trzech pasach, a widzisz go przy wyjściu.

Czy Enrico Scrovegni jest na Sądzie Ostatecznym?

Tak — nisko na ścianie, po stronie zbawionych, klęczy i ofiarowuje model samej kaplicy. To portret fundatora: człowiek, który zapłacił za budynek, ofiarowuje go i zostaje namalowany wśród zbawionych. Zmarł w 1336 roku i został pochowany w kaplicy.

Czy Enrico Scrovegni zbudował kaplicę, żeby wykupić się z piekła?

To tradycja, a nie udokumentowany fakt, i historycy ją kwestionują. Udokumentowane jest to, że Dante umieścił jego ojca Reginalda w siódmym kręgu piekła wśród lichwiarzy oraz że Enrico kazał namalować siebie na Sądzie po stronie zbawionych. Obie interpretacje — pokuta albo prywatna kaplica bogacza — mają swoich zwolenników. Rodzina.

Dlaczego nazywa się go Sądem Powszechnym, a nie Sądem Ostatecznym?

Bo tak zarządca oddaje po angielsku włoskie Giudizio Universale, a ta strona cytuje słowa zarządcy dokładnie tak, jak zostały zapisane. Anglojęzyczna historia sztuki mówi zwykle Last Judgment, czyli Sąd Ostateczny. Obie nazwy odnoszą się do tej samej ściany.

Jak upewnić się, że go zobaczę?

Odwróć się zarówno przy wejściu, jak i przy wyjściu, i zapytaj wcześniej przewodnika, gdzie jest klęcząca postać fundatora. Ściana jest za tobą przez całą wizytę, wizyta trwa około piętnastu minut, a to właśnie tej rzeczy zwiedzający najczęściej nie oglądają porządnie przed wyjściem.